BAHİS,

Blaise Pascal

 
'Allah ya var­dır, ya yoktur.' Acaba hangi görüşe meyledeceğiz? Akıl bu bu hu­susta karar mercii olamaz. Sonsuz kaos bizi Allah'tan ayırmaktadır. Bu sonsuz mesafenin sonunda bir talih oyunu oynanıyor, neticesi ya yazı, ya tura olacak. Siz hangi taraf için bahse gireceksiniz? Ak­lın aracılığına başvurunca ne bir tarafı, ne de Ötekini tercih edemi­yorsunuz. Akıl ne tercihte bulunmayı sağlıyor, ne de hangi şıkkın yanlış olduğunu isbata güç yetiriyor. O halde iki şıktan birini seç­miş kimseleri hata işlemiş olmakla suçlamayın; çünkü bu seçim hakkında siz de hiçbir şey bilmiyorsunuz.
'—Hayır, fakat ben onları bu şıkkı seçtiklerinden dolayı değil, bir seçim yaptıklarından dolayı suçluyorum; zira biri yazıyı, biri turayı seçmiş olsa da, ikisi aynı derecede hataya düşmüştür. En iyisi hiç bahse girmemektir.'
Doğru, fakat bahse girmek zorundasınız. Bu hal bizim irademi­ze bırakılmış değil. Bahse girip girmeme gibi bir şık yok önünüz­de. Bir kere yola çıkmışsınız; yaşıyorsunuz. Acaba hangi tarafı se­çeceksiniz? Beraberce görelim: Madem ki, bir şıkkı seçme zorun­luluğu var, öncelikle menfaatimize en uygun olan şıkkı arayalım. Sizin için kaybedilecek iki şey var: hakikat ve hayır, iki şey ortaya koyuyorsunuz: aklınız ve iradeniz, bilginiz ve mutluluğunuz. Ve fıtratınız gereği iki şeyden de kaçınıyorsunuz: hata ve acziyet. Bir kere, madem ki seçme zorunluluğu var, iki taraftan birini tercih et­miş olmak insanı küçük düşûrmez. Bu apaçık ortada olan bir me­sele.
Peki mutluluğunuz ne olacak? Allah'ın varlığı şıkkını seçtiğiniz takdirde ne kazanıp ne kaybedeceğinizi tartalım. Bu şıkkı seçerek bahsi kazanmış olursanız, herşeyi kazanmış olacaksınız. Kaybet­miş olursanız, hiçbir şey kaybetmiş olmayacaksınız. O halde hiç tereddüt etmeyin; Allah'ın varlığı lehine bahse girin.
'Bu muhakemeniz harika. Evet bahse girmeliyim, fakat belki de kazancım bana haddinden fazla pahalıya mal oluyor.'
Görelim: Kazanma ve kaybetme şansı eşit olduğundan, yalnızca bire iki hayat kazanmaya talip olduğunuzda, hâlâ bahse girebi­lirsiniz. Peki ya bire üç kazanmaya talip olduğunuz takdirde?
isler istemez bahse girmek zorundasınız. Ve, bir kere oynama­ya yükümlü olduktan sonra, içinde eşit kaybetme ve kazanma şan­sı olan bir oyunda bir hayata karşılık üç hayat kazanmak için riske girmemek sizin için hikmetsiz bir tercih olacaktır. Üstelik karşı­nızda sonsuz bir hayat ve sonsuz bir mutluluk var. Öyle olunca, yalnızca biri sizin lehinize olan sonsuz sayıda şans var olsaydı bile, iki kazanmak için bir bahse girmek hâlâ doğru olacaktı; ve, eğer kazanılacak olan şey sonsuz derecede mutlu bir hayatın sonsuzlu­ğu idiyse, oynamaya mecbur olduğunuz ve sonsuz sayıdaki ihti­malden yalnızca bir ihtimalin sizin lehinize olduğu bir oyunda üçe karşı bir hayatı bahse koymayı reddederek yanlış bir şekilde davra­nıyor olacaktınız. Fakat burada sonsuz derecede mutlu bir hayatın sonsuzluğu var; sonlu sayıda bir kaybetme şansına karşı bir sonsu­zu kazanma şansı, ve bahse koyduğunuz şey de sonlu. Bu durum bir tercihe mahal bırakmıyor; ortada bir sonsuzluk var olduğun­dan, ve kazanma şansına karşı kaybetme şansı sonsuz olmadığın­dan, şüpheye hiç gerek yok, herşeyi vermelisiniz, işte bu bakım­dan, oynamaya yükümlü olduğunuz bu hayat oyununda, şu sonlu hayatınızı sonsuz bir hayatı kazanmak için riske atmak yerine so­nu hiçliğe varan diğer şıkkı tercih ediyorsanız, akıldan istifa etme­niz gerekir.
Buna karşılık, kazancın şüpheli olduğunu, herşeyin talih ve te­sadüfe bırakıldığını söylemenin; göze alınan sefaletlerin belirli olu­şuyla kazancın belirsizliği arasındaki sonsuz mesafeyi mütalaa edince, kesin olarak tehlikeye attığımız şu sonlu hayatın şüpheli olan bir sonsuzlukla aynı tutulmuş olduğunu ileri sürmenin iler tutar bir tarafı yoktur. Durum bu değildir. Bir talih oyununa giren herkes ortaya kesin bîrşey koyarak talihini denediği halde, kazana­cağı her zaman için şüphelidir. Onun, böyle yapmakla, aklı renci­de etmeksizin sınırlı ve cüzi birşeyi tehlikeye koyduğu aşikârdır.
Bu bahsimizde ise belirli bir risk ile belirsiz bir kazanç arasında sonsuz bir uzaklık yoktur: bu doğru değildir. Gerçekte, kazanma­nın kesinliği ile kaybetmenin kesinliği arasında sonsuz bir uzaklık vardır, fakat kazanmanın belirsizliği ile riske atılan şeyin belirliliği arasındaki oran, kazanma veya kaybetme şanslanyla uyum içinde­dir. Ve bu yüzden, eğer bir tarafta diğeri kadar çok şans varsa, siz teke karşı çift oynuyorsunuz. Ve bu durumdaf riske attığınız şeyin belirliliği, kazanabileceğiniz şeyin belirsizliğine eşittir; o hiçbir su­rette ondan sonsuz derecede uzak değildir. Bu yüzden argümanı­mız, kazanma ve kaybetme şansının eşit olduğu ve kazanılacak olan sonsuz bir ödülün var olduğu bir oyunda bahisler sonlu ol­duğunda, sonsuz bir ağırlık taşır,
Bu kesin ve inandırıcı bir isbat yoludur ve eğer insanlar Al­lah'ın varlığını kabul edip ona göre yaşama gereğini, ancak bu şe­kilde anlayabilirler.